Gorączka literatury czyli o Kurdach jakich nie znacie

Centrum Kultury Filmowej im. Andrzeja Wajdy oraz Pracownia Studiów Kurdyjskich ZI IO Uniwersytetu Jagiellońskiego zapraszają na wydarzenie Gorączka literatury czyli o Kurdach jakich nie znacie, w ramach którego odbędzie się:

• pokaz filmu dokumentalnego: Tłumacząc Ulissesa/Translating Ulysses w reżyserii Aylin Kulin&Firata Yücela (2023, 69 min, polska i angielska wersja językowa)
• oraz rozmowa o filmie i spotkanie z kurdyjskim pisarzem Mehmetem Dicle, jego książką Gorączka (Wydawnictwo Akademickie Dialog 2020) i jej tłumaczką Joanną Bocheńską. Spotkanie odbędzie się w języku polskim i kurdyjskim (wraz z tłumaczeniem). Spotkanie poprowadzi Natalia Mętrak-Ruda.
• wydarzenie uświetni performance muzyczny Pervin Kaplan

Miejsce: Studio U20, Aleje Ujazdowskie 20, Warszawa

Czas: Sobota, 30.08.2025, godz.17.00

Tłumacząc Ulissesa/Translating Ulysses

Kawa Nemir to pochodzący z Kurdystanu północnego/Turcji wschodniej kurdyjski intelektualista, poeta i tłumacz literatury. Jest pasjonatem swojego ojczystego języka, dialektu kurmandżi języka kurdyjskiego, na który tłumaczy światową literaturę, dzieła Williama Shakespear’a, Tennessee Williamsa czy poezje Williama Blake’a. Dla niektórych jest jak chodzący słownik języka kurdyjskiego. Po ucieczce z Turcji szuka schronienia w dawnym domu Anny Frank w Amsterdamie. Czy uda mu się dokończyć realizowane przez wiele lat tłumaczenie Ulissesa Jamesa Joyes’a i je opublikować? Tłumacząc Ulissesa Aylin Kuryel i Firata Yücela to wybitny film dokumentalny o historii wyjątkowego przekładu, a także opowieść o języku, kurdyjskich intelektualistach i ich walce o przetrwanie piękna wbrew wszelkim trudnościom i absurdom. Trailer filmu.

Mehmet Dicle i jego Gorączka

Mehmet Dicle (ur. 1977) to kurdyjski pisarz, redaktor i tłumacz. Jest autorem trzech zbiorów opowiadań w języku kurdyjskim: Asûs (2005), Nara (2010) i Ta (Gorączka, 2014), a także powieści Berfa Sor (Czerwony Śnieg, 2023). W 2020 wybór jego opowiadań – Gorączka - ukazał się w języku polskim w przekładzie Joanny Bocheńskiej. Gorączka zawiera wybór dwudziestu dwóch opowiadań pochodzących z trzech ww. tomów. Jest to pierwszy przekład współczesnej literatury kurdyjskiej na język polski, który ukazał się w formie książkowej. Warto dodać, że autorem projektu okładki jest Runak Resulpur, kurdyjska artystka, której wystawę mieliśmy okazję oglądać w warszawskich Łazienkach w lutym 2025, w ramach Festiwalu Kurdish Sun in Winter Warsaw organizowanym przez CKF i UJ.

W kwietniu 2025 roku tureckie władze wszczęły śledztwo przeciwko Mehmetowi Dicle w związku z jego powieścią Berfa Sor/Czerwony śnieg. Książka, podobnie jak jego opowiadania, rozgrywa się w fikcyjnym miasteczku Asûs i opowiada o dramatycznej codzienności mieszkańców oblężonych przez państwową przemoc. Ich losy to skomplikowana i wyszukana estetycznie układanka indywidualnych ścieżek, które tworzą panoramę trudnej codzienności Kurdów w Turcji. Prokuratura oskarżyła Dicle o „propagowanie terroryzmu”, zwłaszcza, że powieść czytali w więzieniu kurdyjscy więźniowie polityczni. Mimo wszczętego niedawno tzw. procesu pojednania i de facto rozwiązania uważanej za terrorystyczną organizacji Partii Pracujących Kurdystanu (PKK), sprawy przeciwko Dicle do dziś nie umorzono, a pisarzowi grozi wieloletnie więzienie. Patrz wywiad z Mehmetem Dicle .

Joanna Bocheńska, kierownik Pracowni Studiów Kurdyjskich Uniwersytetu Jagiellońskiego, badaczka i tłumaczka kurdyjskiej literatury, a także poetka i fotografka (patrz: www.joannabochenska.com ). Jest autorem wielu artykułów dotyczących kurdyjskiej kultury, a także tłumaczeń z języka kurdyjskiego dialektu kurmandżi i sorani. Pierwszym polskim tłumaczeniem literatury z języka kurdyjskiego opracowanym przez Bocheńską była wydana w 2014 książka Opowieści Dengbeżów. Baśnie i bajki kurdyjskie ze zbiorów rodziny Dżelil (Wydawnictwo Namas). Jej tłumaczenia prozy i poezji kurdyjskiej odnaleźć można również pod linkami:

Wybór opowiadań kurdyjskich pisarzy

Wybór poezji kurdyjskiej

Kilka opowiadań Mehmeta Dicle, które potem stały się częścią zbioru Gorączka:

Natalia Mętrak-Ruda, tłumaczka literatury z języków angielskiego i włoskiego, tłumaczka konsekutywna, autorka tekstów o kuchni. Doktorka kulturoznawstwa (IKP UW). W 2022 roku opublikowała książkę o historii wegetarianizmu Warzywa zjedz, mięso zostaw.

Pervin Kaplan, kurdyjska pieśniarka pochodząca z Bakur - tureckiej cześci Kurdystanu. Wychowała się w muzykującej rodzinie a wykonastwa kurdyjskich pieśni uczyła się od tradycyjnej pieśniarki Dengbeż Gazin. Więcej o Pervin.